"....de verlichting van de Boeddha vindt men in het menselijk leven en laat aldus zien dat gewone stervelingen Boeddhaschap kunnen bereiken en dat het lijden van geboorte en dood veranderd kan worden in nirvana."

Shakyamuni, de historische oprichter van het Boeddhisme, werd als prins van de Shakya stam geboren in het noorden van India. Het is niet bekend wanneer hij is geboren, maar in het algemeen denkt men dat dit was tussen de 4de en 5de eeuw voor Christus. Hij scheen een gevoelige en filosofische jongeman te zijn die, ook al werd hij omringd door luxe, zich niet kon verzoenen met alleen een seculier leven.
De jonge prins werd beschermd tegen de realiteit binnen de grenzen van het paleis. Er zijn weinig historische documenten over zijn leven, maar er wordt gezegd dat hij het er regelmatig op waagde om weg te komen van zijn beschermende omgeving. Op een dag verliet hij het paleis vanuit de oostelijke poort en werd geroerd door de verschijning van een oude man. Op een andere gelegenheid ging hij via de zuidelijke poort, waar hij een zieke man zag en toen hij door de westelijke poort ging zag hij een lijk. Uiteindelijk verliet hij het paleis via de noordelijke poort en was diep onder de indruk van een religieuze man die langs kwam. Naar we moeten geloven zijn het deze gebeurtenissen die er voor zorgden dat Shakyamuni van zijn troonsopvolging afzag en zelf een religieus leven ging leiden, om een oplossing te vinden voor de vier soorten van lijden: geboorte, ouderdom, ziekte en dood.

Terwijl dit verhaal zonder twijfel symbolisch is, vestigt het de aandacht op de reden voor de geboorte van het Boeddhisme: de zoektocht naar een oplossing voor het probleem van menselijk lijden. Natuurlijk is deze zoektocht niet alleen beperkt tot het Boeddhisme; alle religies en filosofieën hebben het doel om deze vraag te beantwoorden. Inderdaad zei Plato dat filosofie een oefening is in het begrijpen van de dood.

De dood is onvermijdelijk, toch concentreren veel mensen zich in het leven op het vergaren van rijkdom en fortuin en negeren dit meest fundamentele aspect van menselijke dilemma's. Wij zijn alleen maar in staat om ons echt veilig te voelen als we de ware aard van leven en dood echt begrijpen. Zonder dit begrip zal ons leven uiteindelijk leeg en nutteloos lijken en zijn we vatbaar voor angst. Het is doorslaggevend voor ons welzijn om een oplossing te vinden voor de vier soorten van lijden.

Vroegere Boeddhistische leerstellingen, die herkenden dat lijden inherent is aan het leven, kwamen tot de conclusie dat de manier om lijden te overwinnen het bereiken van een staat was, waarbij men kon ontsnappen aan de cyclus van geboorte en dood. Dit is de oorspronkelijke betekenis van het woord nirvana, letterlijk 'weggeblazen'. Veel mensen hebben nog steeds de indruk dat alle Boeddhisten deze staat proberen te bereiken. Er bestaan ook veel andere religies die leren dat waar geluk, of voldoening, na de dood komt.

Nichiren Daishonin beweerde echter, dat geluk niet in een of andere ver weg gelegen plaats ligt. Liever, verlichting kan worden bereikt temidden van de realiteit van het dagelijkse leven. Daarom betekent nirvana, in het Boeddhisme van Nichiren Daishonin, het bereiken van verlichting terwijl men de cyclus van geboorte en dood ondergaat en in de gewone maatschappij leeft.

Het Boeddhisme onderwijst dat lijden wordt veroorzaakt door illusies, instinctieve verlangens en negatieve impulsen die inherent zijn in het menselijk leven. Er zijn veel omschrijvingen van, zo vergaand als 'illusies ontelbaar als stofdeeltjes en zandkorrels'. In het Nederlands worden ze meestal gezamenlijk 'aardse verlangens'genoemd. Echter, deze vertaling kan misleidend zijn, aangezien ze ook inhouden; haat, arrogantie, inherent wantrouwen en angst, zowel als onverzadigbaar verlangen en bevrediging voor korte tijd. Kortom, ze bestaan uit alles wat er voor zorgt dat we fysiek of spiritueel lijden en ons belemmert in het bereiken van verlichting. 'Misleidende impulsen' is misschien een betere manier om zulke illusies te omschrijven, die ons aanzetten tot het nemen van actie waar lijden uit voortvloeit.

In de grond zijn woede, hebzucht en onwetendheid de wortel van alle soorten van lijden. Gezamenlijk staan ze bekend als de 'drie vergiften'. Bijvoorbeeld, woede is de oorzaak van fysiek geweld en oorlog. Hebzucht zit achter de verspilling van natuurlijke bronnen en vervuiling van de omgeving, wat uiteindelijk leidt tot hongerlijden en armoede. Onwetendheid, wat betekent blind zijn voor de consequenties van onze acties, veroorzaakt ziekte. Daarom is het noodzakelijk om deze 'vergiften'aan te pakken als we onszelf willen bevrijden van lijden.

Zoals reeds eerder vermeld, streefden vroegere Boeddhistische leerstellingen er naar om deze 'vergiften' uit te roeien. Dit is waarom zoveel mensen de indruk hebben dat Boeddhisten een sober leven leiden. Maar de uitroeiing van instinctief gedrag is uiteindelijk het ontkennen van het leven zelf. Instinctieve verlangens naar voedsel, seks en slaap zijn allemaal nodig om het leven in stand te houden. Verlangen is inderdaad de drijvende kracht achter beschaving.

Verlangens zijn niet altijd een bron van lijden. Ze functioneren ook op positieve manieren: kunst wordt gecreëerd door het verlangen om schoonheid uit te drukken; wetenschap heeft zich ontwikkeld in antwoord op de honger naar kennis. Eten, slapen en seks zijn allemaal zeer genoeglijke activiteiten, zowel als dat ze nodig zijn om te overleven. Daarom streven we er niet naar om van verlangens af te komen, maar willen we ze liever veranderen in verlichting. Of, om het omgekeerd te zeggen, onze misleidende impulsen worden veranderd door verlichting.

Dit proces wordt in het Boeddhisme van Nichiren Daishonin genoemd bonno soku bodai. Misleidende impulsen (bonno) is gelijk aan (soku) verlichting (bodai). Echter, 'is gelijk aan' is alleen maar een benadering van de ware betekenis van soku. Soku betekent dat misleidende impulsen en Boeddhaschap onafscheidelijk zijn, ze bestaan beiden in iedereen en dat de negatieve aspecten van zelfbedrog (of waanvoorstelling) veranderd kunnen worden in verlichting. Op dezelfde manier, 'wordt het lijden onder geboorte en dood veranderd in nirvana'. We kunnen geen verlichting bereiken buiten de realiteit van geboorte en dood.

Vuur is een goed voorbeeld van dit veranderingsproces. We gebruiken de blokken van verlangen of lijden om een vuur van verlichtte wijsheid te maken. Zonder het hout kan er geen licht en hitte worden opgewekt. Hout is niet hetzelfde als licht, maar door de reinigende en zuiverende werking van vuur wordt het zo. Op eenzelfde manier worden misleidende impulsen veranderd in verlichting. Dit veranderingsproces is soku. Nichiren Daishonin omschreef soku als Nam-myoho-renge-kyo.

Het zijn illusies, instinctieve verlangens en negatieve impulsen die ons aanzetten tot het nemen van acties die er voor zorgen dat we gaan lijden. Dit lijden, wat we juist willen vermijden, is de brandstof die ons aanspoort om Nam-myoho-renge-kyo te chanten. Dit activeert onze Boeddha natuur van waaruit kwaliteiten als hoop en moed naar boven komen, wat ons in staat stelt om met ons eigen lijden om te gaan. Op zo'n moment wordt illusie veranderd in verlichting en manifesteert zichzelf als wijsheid, compassie en levenskracht.

Een andere manier om er naar te kijken is dat het menselijk leven, vol lijden, in duisternis is gehuld, net alsof je in een donkere kamer bent. Om helder te kunnen zien is het alleen maar nodig om het licht aan te doen. De kamer is dezelfde plek, of het nou donker is of licht. Evenzo zijn onze levens, of ze nu misleid of verlicht zijn, in wezen hetzelfde. En ook heeft de kamer nog steeds de mogelijkheid om licht te zijn, hoe lang die ook maar donker is geweest. Maar we hebben nog steeds een manier nodig om licht op te wekken en we kunnen dit doen door Nam-myoho-renge-kyo te chanten. Gebruik makend van deze analogie zei Nichiren Daishonin:

Alle mensen van de tien werelden kunnen Boeddhaschap bereiken. We kunnen dit begrijpen wanneer we ons herinneren dat men vuur kan maken met een steen die van de bodem van de rivier is opgepakt en dat een kaars een plek kan verlichten die voor miljoenen jaren donker is geweest. Als zelfs de meest gewone dingen van de wereld zulke wonderen zijn, hoeveel meer verwonderlijk dan is de kracht van de Mystieke Wet. (1)

Daarom ontkennen we verlangen niet als we Nam-myoho-renge-kyo chanten. Als we beginnen met de beoefening worden we inderdaad geadviseerd om te chanten voor datgene wat we het meeste willen. Dit is omdat verlangen zo'n grote drijvende kracht is dat het ons heel vurig doet beoefenen. En ook zijn onze fysieke behoeften belangrijk voor ons welzijn. Dus als het ons grootste verlangen is om een baan te krijgen, dat het heel natuurlijk in de voorgrond van onze gedachten zal zijn terwijl we chanten. Door het reciteren wekken we hoop en wijsheid op om de goede actie te ondernemen. Het resultaat is tweevoudig. Door de toename van wijsheid en energie zien we een positief en tastbaar resultaat: vooruitgang op het werkvlak. Echter, de ervaring van de kwaliteiten van de Boeddha natuur, die van binnen ons naar boven komen, is nog heerlijker op de lange duur dan het tastbare resultaat.

Het is duidelijk dat we vele en gevarieerde verlangens hebben. Het uiteindelijke doel van onze beoefening is om Boeddhaschap te verwezenlijken en door dit te doen wereldvrede te bereiken. Voor velen is het heel natuurlijk om te voelen dat wereldvrede hun meest gekoesterde verlangen is en om hier oprecht voor te chanten. Anderen worden gekweld door ziekte in de familie en richten hun beoefening vooral daar op. Sommige verlangens zijn meer gericht op zichzelf, zoals het verlangen voor een partner of zin in drinken.

Wat onze verlangens ook mogen zijn, het is niet nodig om ons schuldig te voelen of om ze te ontkennen. Als we dat doen dan ontbinden we het idee van Boeddhaschap in een soort van supermenselijk staat van zijn, onbereikbaar en weggehaald van het menselijk leven. We zouden deze verlangens liever moeten gebruiken als brandstof om onze levens te veranderen en verlichting te manifesteren.

Er zijn geen regels in het Boeddhisme van Nichiren Daishonin. Omdat we onbegrensde wijsheid kunnen tonen door de beoefening, kunnen we elke situatie helder zien en voor onszelf beslissen wat de beste handelswijze is. Als we, bijvoorbeeld, een drankprobleem hebben wat veroorzaakt dat we zelf en anderen lijden, dan zullen we de helderheid verwerven om dit te herkennen. Drinken is niet fout op zichzelf. Alleen wanneer het verlangen om te drinken ons leven beheerst zal het lijden veroorzaken. Dus we chanten over onze verlangens en krijgen de wijsheid en vastberadenheid die nodig is om ze in de juiste verhouding te plaatsen.

Alles wat ons tot een menselijk wezen maakt heeft de mogelijkheid om een grootse kwaliteit te zijn wanneer het wordt veranderd in Boeddhaschap. Bijvoorbeeld, iemand die een verschrikkelijk humeur heeft kan dit veranderen in passie voor wereldvrede en een vervuld leven door het chanten van Nam-myoho-renge-kyo. Als we doorgaan met reciteren worden de 'drie vergiften' van hebzucht, woede en onwetendheid grootse kwaliteiten van de Boeddha, bekend als de drie eigenschappen: compassie, wijsheid en levenskracht.

In de grond is het onze grootste wens om te groeien als menselijke wezens, helderheid te verkrijgen en creatief te leven. Zoals Daisaku Ikeda zegt:

Ik geloof in het bestaan van een ander soort van menselijk verlangen: Ik noem het fundamenteel verlangen en ik geloof dat het die kracht is die actief alle andere menselijke verlangens voortstuwt in de richting van creativiteit. Het is de bron van alle bewegende energie inherent aanwezig in het leven; het is ook het verlangen ons leven met het leven van het universum te verenigen en om essentiële energie te halen uit het universum. Dit fundamentele verlangen draagt de hartslag (trilling) van het universele leven over naar alle menselijke emoties en veredelt zodoende hun aard. Dus, de diverse menselijke verlangens die worden opgewekt door menselijk leven stimuleren creativiteit terwijl ze in contact blijven met het fundamentele verlangen. (2)

1 The Major Writings van Nichiren Daishonin, Deel 1, blz. 223.
2 Arnold Toynbee & Daisaku Ikeda, Choose Life: A Dialogue, blz. 332.

This page was last modified on Sunday, August 20, 2006.