"Oprecht berouw zal zelfs onveranderlijk karma uitroeien, om maar niets te zeggen over karma dat te veranderlijk is" ('Over het verlengen van leven', MW-1, p. 229)

Wat betekent Sange nou eigelijk echt? De meeste mensen zouden antwoorden, "Het betekent verontschuldiging aanbieden naar de Gohonzon". "Maar verontschuldigen naar wie en over wat?" zouden we terecht reageren. "Uiteindelijk is de Gohonzon niet God, dus waarom zouden we ons moeten verontschuldigen, vooral voor iets dat we in een vorig leven hebben gedaan waar we niks van weten? Klinkt als biechten!"
Maar de Gosho houdt vol: "Zelfs met kleine lasteringen, zegt de Konichibo Gosho 'als je geen sange doet kun je het niet verhelpen om in de slechte paden te belanden. Maar zelfs al heb je hevige lasteringen begaan, als je sange doet kun je boete doen voor je misdaden'. (Gosho Zenshu p.926) Terwijl de Gosho 'Antwoord aan Ota Nyudo' verklaart: "De Nirvana Soetra, die verwijst naar de Lotus Soetra zegt, 'Zelfs het lasteren van de Ware Wet zal worden uitgeroeid als men berouw toont en geloof in de Ware Wet uitoefent… Hij zou zich moeten toewijden aan de Ware Wet, omdat geen andere leerstelling hem kan redden en beschermen'". (MW1, p. 250)

Wat betekent sange dan echt en hoe kunnen we het eigenlijk diep in ons leven doen?
Degenen die hebben gevoeld dat sange klinkt als biechten, worden zeker vergeven voor hun misvatting, want sange, een woord dat wordt gebruikt in oude boeddhistische geschriften, werd pas later overgenomen door christelijke missionarissen in Japan met de betekenis "spijt hebben van je misdaden en ze opbiechten aan een priester of God". Daarom is het niet verbazingwekkend dat, wij die geboren zijn in de christelijke en westerse traditie, sange zo makkelijk verkeerd interpreteren. De oorspronkelijke boeddhistische definitie van het woord is echter helemaal anders. Het staat in de "Bodhisattva Fugen Sutra" en leest als volgt: "Als je sange wilt doen ga dan rechtop zitten en mediteer over het ware wezen van het leven". Verder wordt dit in boeddhistische termen omschreven als "nadenken over de oorzaak van de laster en misdaden uit je verleden vanwege je onwetendheid en illusies over het leven. Dus door het ware aspect van je leven te beseffen en je Boeddha wijsheid te openbaren, kun je vervolgens sange doen".
Met andere woorden, veeleer dan verontschuldigen, is sange het herkennen met heel je hart en met onvermijdelijke spijt, dat je huidige lijden komt door een inherente oorzaak in je leven, wat je er niet alleen toe bracht om de Gohonzon in je vorige levens te lasteren, maar nog steeds veroorzaakt dat je dat doet in dit leven.

Om in deze context de ware betekenis van sange te begrijpen, is het nodig om drie belangrijke punten te waarderen:

A. Dat het Boeddhisme in de Tien Factoren van het Leven verklaart dat de Wet van Oorzaak en Gevolg zichzelf manifesteert op vier verschillende manieren. Die zijn Noyze-in, Noyze-en, Noyze-ka en Noyze-ho - de inherente oorzaak, de externe oorzaak, het latente gevolg en het manifeste gevolg.
Een voorbeeld hiervan is, als je in een glas water, wat eruit ziet als helder water, roert met een lepel en het wordt troebel, dan is de oorzaak van die troebelheid niet de lepel (wat de externe oorzaak is) maar het feit dat er vuiligheid in het water zit (inherente oorzaak). Dus waar het Boeddhisme zich mee bezig houdt is niet de lepel maar het vuil in het water, wat ons ongelukkige karma is. Hierdoor wordt het duidelijk dat het helemaal niets uitmaakt wat je in het verleden deed, dus de externe oorzaak - bijvoorbeeld iemand haten of iemand er van afhouden om te beoefenen; wat ertoe doet is de inherente oorzaak die er voor heeft gezorgd dat we ons zo gedragen. Omdat diezelfde inherente oorzaak nog steeds diep in ons leven zou kunnen bestaan en daarom veroorzaakt dat we nu lijden.

B. De Wet lasteren is niet alleen tegen het Boeddhisme spreken, iemand haten, iemand ervan weerhouden te beoefenen of disharmonie veroorzaken tussen leden, ook al zijn deze een van de slechtste vormen. Laster is in feite elke daad die betrekking heeft op disrespect voor het leven.
Zo zijn vervuiling, onrechtvaardigheid, het misbruiken van iemand zijn bezittingen of geld en natuurlijk moord of elke andere criminele daad, allemaal laster. Zelfs het misbruik van je lichaam door teveel te eten of te drinken is laster. Omdat we allemaal de zes lagere werelden bezitten, vooral de Drie Slechte Paden in ons leven, kunnen we het in feite niet helpen dat we kleine soorten van laster begaan, zelfs als we beoefenen. Wat een van de voornaamste redenen is waarom 'beoefenen als stromend water' zo belangrijk is; daardoor leggen we voortdurend grootse oorzaken die onze onopzettelijke laster teniet doen.

C. Terwijl er ontelbare verschillende vormen van externe oorzaken kunnen zijn van het lasteren van de Wet, en het meestal vrijwel onmogelijk en zelfs echt onnodig en onwenselijk is om te proberen je voor te stellen welke bepaalde laster we in het verleden hebben begaan, is de inherente oorzaak in feite ongelooflijk simpel en fundamenteel.
Het is één van de Drie Vergiften die ons leven en elk ander menselijk leven in deze wereld belagen.
Met andere woorden, het is ofwel hebzucht, of woede, of onwetendheid van de ware betekenis en aard van het leven zelf; die onwetendheid, die niet alleen blinde domheid voortbrengt, maar angst - vooral angst voor het onbekende.

Waarom zouden we moeten lijden onder hebzucht of woede of angst? Er is eigenlijk maar een antwoord op, of niet soms? We zijn hebzuchtig en proberen alles te grijpen wat we kunnen in dit leven; we manifesteren woede in de vorm van arrogantie of minachting omdat we macht wensen uit te oefenen; we zijn bang en hebben gebrek aan vertrouwen in onszelf waardoor we barrières en schermen opwerpen om onze ware aard te verbergen - alleen maar omdat we twijfelen (m.a.w. lasteren) aan de onbegrensde kracht van de Gohonzon en vooral dat het nergens anders bestaat dan in onszelf.
Als we zonder twijfel wisten dat de Gohonzon - de Boeddhastaat, bron van alle moed, wijsheid, compassie en voorspoed - in ons scheen, dan zou woede, hebzucht en onwetendheid of angst heel natuurlijk overwonnen worden en daarmee het lijden wat we daardoor ondergaan.
Dit is precies zoals de Lotus Soetra verklaarde:
"Als je sange wenst te doen, zit dan rechtop en mediteer over de ware entiteit van het leven, en al je misdaden zullen verdwijnen als rijp en dauwdruppels in het zonlicht van verlichtte wijsheid".
De ware entiteit van het leven is natuurlijk de Gohonzon, of Nam-myoho-renge-kyo.

Misschien wordt het nu duidelijk dat diepe sange het proces is van:
· "Nadenken over het ware aspect van ons leven" in onze daimoku, terwijl we beseffen dat de enige oorzaak die het gevolg kan hebben dat ons weerhoudt om onze Boeddha natuur aan het werk te zien, altijd laster uit het verleden moet zijn.
· Te beseffen dat diezelfde inherente oorzaak nog steeds tot op vandaag in ons leven bestaat, omdat we ermee geboren zijn als deel van ons karma, gezien we gefaald hebben het te overwinnen in onze vorige levens en zodoende dit lijden voortzetten.
· Te herkennen dat de enige manier om de gevolgen van dit vergif te overwinnen is, om te strijden de Gohonzon volledig te vertrouwen en onszelf er bovenal toe te brengen om te beseffen dat de Boeddha natuur wezenlijk in ons bestaat. Met andere woorden, om te begrijpen wat de woorden in de Gosho betekenen: "Abutsubo is de Schattentoren zelf en de Schattentoren is Abutsubo zelf". (MW1, p.30)
· Door deze erkenning van de ware oorzaak van ons lijden, spijt te hebben met heel ons hart van onze arrogantie en onwetendheid. Precies deze daad van diep berouw is een vrij natuurlijke en spontane reactie op onze ontdekking dat ons lijden komt van niets anders dan het lasteren van de Gohonzon en de leerstellingen van Nichiren Daishonin.
· Te besluiten met een diep gevoel van dankbaarheid voor de voorspoed die ons in dit leven naar de Gohonzon heeft geleid, om van nu af aan van ganser harte te werken voor kosen rufu precies zoals de Boeddha heeft onderwezen, om zo de volle kracht van de Gohonzon te voelen en te beseffen; om tegelijkertijd te vragen voor feitelijk bewijs dat de Boeddha natuur binnen ons aan het werk is, daar waar we voorheen lasterden en twijfelden.
· Dat we door dit feitelijke bewijs, onze Boeddha natuur bevrijden van de vreselijke beklemmingen van onze laster en twijfel, waarbij we werkelijke en duurzame vreugde in het leven vinden en de onbegrensde kracht van de Gohonzon.
Dit is het proces dat vaak wordt beschreven als "overdenking, berouw, waardering, vastberadenheid en toegewijde beoefening wat sange wordt genoemd".

Zo dringt dit Boeddhisme met zijn prachtige licht, door de oppervlakkige zaken en externe oorzaken heen, naar de dieptes van het leven - naar de eigenlijke bron van onze pijn - en zet lijden om in verlichting en vergif in goed medicijn - terwijl we vastberaden daimoku chanten, niet met slepende schuld maar met het besluit dat we in ieder geval voelen en beseffen dat de Boeddha staat actief in ons leven werkzaam is. Als we dit zo doen zal de onwetendheid waar hebzucht, woede en angst zich zo lang mee hebben gevoed verdwijnen, terwijl ons geloof sterker groeit en we vrij worden.

"Als de Japanners berouw tonen zullen ze als Koning Ajatashatru zijn, die een oprechte volgeling van het Boeddhisme werd, waarbij hij zijn eigen lepra genas en zijn leven verlengde met veertig jaar. Net als Ajatashatru, zullen ze geloof betuigen ondanks hun eerdere ongeloof, en de eeuwigheid van het leven gaan beseffen". (MW1, p.154)

Het is natuurlijk waardevol om elke dag tijdens gongyo een vorm van sange te doen, waarbij we onze oprechte spijt uitdrukken voor elke soort van laster die we, bewust of onbewust, in het verleden hebben begaan. Het is onnodig te zeggen dat dit vanuit het hart komt, niet automatisch en dat het altijd gevolgd wordt met onze nieuwe beslissingen om de wens van de Boeddhavoor kosen rufu te vervullen.
Het is echter belangrijk dat we beseffen dat dit niet de diepe sange is als in dit artikel wordt beschreven. Dit is een hele diepe ervaring, omdat het gericht is naar een bepaald aspect van ons karma en dat het een radicale verandering teweeg brengt in ons leven, door het feitelijke bewijs van onze Boeddha natuur werkzaam in een gebied waar we het nog nooit tevoren in actie hebben gezien. Het is inderdaad dit feitelijk bewijs dat levendig in ons denken aanwezig is, wat ons van deze neiging om te lasteren weerhoudt en ons weer controle doet nemen over ons denken.

We moeten misschien opnieuw zo'n diepe sange doen om ons karma in een ander gebied van ons leven te veranderen, maar het is onwaarschijnlijk dat men dit elke dag kan bereiken. Want het is meestal een strijd gedurende een hele periode om zo'n diepe en specifieke sange te bereiken. Om de realiteit van het feit dat men een lasteraar is te brengen van een terloopse gedachte of theorie in ons denken naar een realiteit die ons hele leven vult met diepe spijt, dankbaarheid voor het hebben van de Gohonzon en het besluit om te werken voor kosen rufu zoals we nog nooit hebben gedaan. Als we dat eenmaal hebben bereikt is het alsof de tralies van een gevangenis, waar we zolang we ons kunnen herinneren in opgesloten hebben gezeten, ineens zijn weggevallen.

Meneer Satorno Izumi, vice-president van de Soka Gakkai, die Raadgevingen in Geloof schreef en meer dan vijftig jaar beoefent, zei eens als voorbeeld, dat als je twintig jaar geleden een horloge hebt gestolen, je er prat op kunt gaan dat je op een gegeven moment er heel veel spijt van krijgt als je voor de Gohonzon zit en dat je oprechte spijt betuigt terwijl je chant. Dit is echter niet noodzakelijkerwijs een diepe en specifieke sange die gericht is op het uitroeien van de inherente oorzaak voor stelen. Zo'n diepe sange is een volkomen besef van de manier waarop je die persoon zijn leven pijn hebt gedaan, zowel als je eigen leven, gevolgd door een overweldigend verlangen om hem tienduizend gouden horloges te geven als je dat kon doen, om zo het lijden te overwinnen waarvan je nu realiseert dat de inherente oorzaak voor deze daad je heeft gebracht, op deze manier en op heel veel andere manieren gedurende je leven.

This page was last modified on Sunday, August 20, 2006.