Sange
uit UKExpress oktober 1992
Vertaling Karen de Groot

Sally Ratcliffe vraagt Barbara Cahill en Debbie Trenchard hoe en waarom we sange doen.
'Sange is je bewust worden van je Boeddhaschap; het zien van houdingen waardoor we niet kunnen beseffen dat we Boeddha's zijn.' (Barbara Cahill)

UKE: Wat betekent sange?

BC: Sange betekent je tekortkomingen ontdekken en die proberen te corrigeren oftewel je geest zuiveren. De Fugen Soetra zegt: 'Als men zichzelf wil beteren (sange doen), zit dan rechtop en mediteer over het ware aspect van het leven en al uw misdaden zullen verdwijnen als vorst en dauwdruppels in het zonlicht van verlichte wijsheid'. Je bewust worden van onwetendheid is op zichzelf de hoogste daad van sange.

UKE: Waarom noemt men sange vaak 'boeddhistische verontschuldiging'?

BC: Sange is bewust worden van je Boeddhaschap; het zien van bepaalde gedragingen die het besef dat we Boeddha's zijn vertroebelen. De raad van meneer Tsuji 'Overwinning door sterk gebed' maakt duidelijk waarom sange in verband wordt gebracht met het woord 'verontschuldiging'. Hij zegt dat we ons moeten verontschuldigen voor elk ander geloof dan geloof in de Gohonzon. 'Geloof' duidt niet alleen op een formele geloofsovertuiging, maar op elke andere geesteshouding of ander denkpatroon anders dan geloof in ons eigen Boeddhaschap.

DT: Ik denk dat de term 'boeddhistische verontschuldiging' afkomstig is uit de Westerse visie op sange, alsof het een boetedoening voor zonden is. Ik ben als katholiek grootgebracht en toen ik voor het eerst over sange hoorde, dacht ik aan biechten. In feite is biechten een volkomen verkeerde interpretatie van dit begrip.

In zekere zin houdt sange in de leer van Nichiren Daishonin voortdurend beoefenen. Door de boeddhistische beoefening te gebruiken, komen we meer in ritme met ons leven en het leven om ons heen. Naarmate we langer beoefenen, worden we ons bewust van ons karma en de strikte wet van oorzaak en gevolg en nemen we echt verantwoordelijkheid voor onze levens. Door het chanten van Nam Myoho Renge Kyo en het bestuderen van de Gosho, gaan we beseffen dat we ons gewoonlijk niet bewust zijn van onze fouten uit het verleden en zeker niet van de fouten uit vorige levens. Maar door ze te erkennen, zelfs als we ze ons niet kunnen herinneren, realiseren we ons dat we welke laster dan ook kunnen veranderen. Het boeddhisme leert ons dat we vergif in medicijn kunnen veranderen. En door zelf voorspoed op te bouwen met het doen van sange, kunnen we bovendien anderen aanmoedigen. Dit is beoefening voor jezelf en anderen.

UKE: Waarom doen mensen sange? Zou iedereen het moeten doen?

BC: Het gaat erom te beseffen dat onze werkelijke identiteit Boeddhaschap is en dat het karma dat we hebben opgebouwd, het slechte karma van het lasteren van anderen of onszelf, het zicht op onze ware identiteit heeft geblokkeerd. Wij lijden doordat we geen besef hebben van het ware aspect van Boeddhaschap in onszelf, in iedereen en alles.
We houden onnodig vast aan lijden. Stel bijvoorbeeld dat we een groot verlies hebben geleden. We kunnen hierover blijven malen in onze gedachten totdat het werkelijk onze identiteit wordt: iemand die 'verloren' heeft. Onze daimoku vertelt ons wie we echt zijn: Boeddha's. Onze ware essentie is Boeddhaschap en die verduisterd wordt door deze verkeerde manier waarop we over onszelf denken. Daarom moeten we ons verontschuldigen voor deze verkeerde manier van denken.
Elke keer dat we zelfs maar één daimoku chanten, zet het ons op een frisse koers en richt het ons leven op Boeddhaschap. De daimoku die we chanten, vaagt in een ogenblik alle misdaden of lasteringen uit het verleden weg. Maar omdat we dit niet geloven en niet geloven in de kracht van daimoku, zelfs tijdens het chanten, bevestigen we steeds weer opnieuw de kracht van ons negatieve karma door bijvoorbeeld onszelf te lasteren of iemand anders, of door controle over dingen proberen te krijgen vanuit dierlijkheid of angst of wat dan ook. Dan helpt sange. Het haalt ons weg uit die gedachtepatronen en laat ons het ware aspect van onze levens zien, namelijk Boeddhaschap.
We zeggen bijvoorbeeld zoiets als 'Het spijt me, ik hou vast aan deze pijn'. Daarna vervolgen we dit met een besluit: 'Maar ik gá het loslaten'. Als we ook maar enigszins lijden, zouden we sange moeten doen: het is de snelste manier om ervan af te komen!

UKE: Zijn er specifieke momenten in het leven waarop sange echt aan te bevelen is?

BC: Ja, als we iets speciaals willen bereiken, of als we een groot lijden voelen. We kunnen ons gewoon verontschuldigen voor waar we dan ook aan hebben vastgehouden en we hoeven op dat moment niet eens te weten wat dat is. Daarna neem je een besluit. We hoeven echt niet te gaan analyseren of uit te zoeken wat het is. Als we het willen weten, zal het gewoon in ons opkomen tijdens het chanten.

DT: Omdat we mensen zijn, voelen we soms dat, tenzij we lijden, we de gevolgen van laster niet kunnen zien, maar we hoeven geen lijden te voelen om goed sange te doen. Sange houdt ook in het uiten van onze dankbaarheid, zelfs als we lijden. We kunnen zeggen: 'Dankjewel, Gohonzon. Dankzij dat ik leef en mijn laster kan zien, kan ik het veranderen.' Deze handeling van dankbaarheid stelt ons in staat om dat punt van lijden te veranderen in een middel tot verlichting.

UKE: Is er een formule om sange te doen? En wat is die dan?

BC: Ik denk het niet. Mensen willen dingen altijd op de correcte manier doen maar sange is een veel diepere manier om je van iets bewust te worden. Ik bedoel dat niet analytisch maar doel op de houding van ons hart. We zoeken naar ons ware zelf.
DT: Daar ben ik het mee eens. Er bestaan geen 'regels' voor het doen van sange. Formules blokkeren gewoon de Gohonzon. Nichiren Daishonin zei dat als we de drie beoefeningen elke dag doen, we alles kunnen veranderen.

UKE: Hoe kun je dan weten of je sange goed hebt gedaan?

BC: Als je voelt dat je begrijpt wat het is in jezelf waar je aan moet werken of wat je moet veranderen en wanneer je voelt dat je dit kunt.
DT: Er bestaan geen checklijsten voor hoe we ons voelen. We gaan onze Boeddhanatuur zien en voelen doordat de kwaliteiten van wijsheid, moed en compassie verschijnen.

BC: Maar meestal voelen we ons opgelucht omdat we de blokkade hebben erkend en ten tweede, omdat het niet meer dat overweldigende ding is wat daarvoor ons hele leven kleurde. We zien wat ons terughoudt en dan zien we onze Boeddhaschap. Verontschuldiging geeft ons vat op de blokkade, omdat we zien dat we de hindernis veroorzaken door onze eigen houding daartegenover. Het doen van sange stelt ons in staat om compassie te hebben voor onszelf.

UKE: Als we zelf ons karma hebben gekozen, waarom zouden we ons er dan voor moeten verontschuldigen?

BC: Omdat je het misschien niet bewust hebt gekozen en niet bewust bent van het lijden dat het jou en anderen zal aandoen. Stel dat het je karma is om altijd heel boos te worden. Daardoor gaat je leven in een bepaalde richting. Door sange te doen, word je je bewust van je woede. Je wilt jezelf ervoor verontschuldigen zodat je Boeddhaschap niet geblokkeerd wordt.
Op deze manier begin je de controle over je leven te nemen en het te bewegen in de richting die wordt bepaald door Boeddhaschap, niet door woede. Meestal laster je jezelf gewoon: 'Ik ben zo'n slecht en boos persoon'. Door sange heb je een zekere controle en kun je op dat moment door de woede heen snijden.
Bepaalde levenshoudingen waarop we vertrouwen, kunnen heel sterk zijn. Als we in de greep zijn van een houding, zoals iemand niet mogen, dan zullen we, door deze houding te herkennen, beseffen dat we die houding ook kunnen beheersen in plaats van er door overweldigd te worden of in de val gelokt te worden.
Ik denk dat wij, die zijn opgegroeid in de Joods-christelijke tradities, een diepgeworteld schuldgevoel hebben. Doordat we zo op schuld gericht zijn, denken we dat we veel slechter over onszelf dan we zijn. We zijn bang om echt naar ons leven te kijken (wat het boeddhisme ons juist aanmoedigt om te doen), omdat we bang zijn voor wat we zullen ontdekken. Maar sange helpt ons om dit schuldgevoel (die vaak zelfhaat veroorzaakt) te overstijgen en geeft ons de keuze om onze beste kwaliteiten te zien en er in te geloven. Sange is geen boete voor schuld, maar stelt ons in staat om onszelf te bevrijden van schuld, misschien wel voor de eerste keer. We hebben geen schuldgevoel nodig om ons te helpen ons leven te regelen omdat sange en onze daimoku tot de Gohonzon dit doen. We kunnen altijd sange doen voor het schuldig voelen als het schuldgevoel blijft voortduren.

UKE: Is er een deel van de gongyo of daimoku waarin we sange zouden moeten doen?

DT: Nee, ik denk het niet. Sange vereist vastberaden actie: het gaat er niet alleen om dat we terugkeren naar de Gohonzon om onze fouten te rapporteren of ons daarvoor te verontschuldigen. Integendeel, we gebruiken de actie van sange en besluiten dan om onze laster niet te herhalen. Hoe meer we beoefenen, hoe meer we de voorspoed van sange kunnen voelen. Theorie is belangrijk maar geloof en vertrouwen in de Gohonzon hebben leidt ons tot werkelijk begrip van sange.

UKE: Als ik net met beoefenen ben begonnen, hoe lang duurt het dan voordat ik sange kan doen?

DT: Zodra we met beoefenen beginnen, doen we sange omdat we de eerste oorzaak (actie) hebben gelegd om onze Boeddhaschap te zien. Of we het nu willen geloven of niet, 'de juiste actie leidt tot de juiste gedachte'. We hebben een oorzaak gelegd om de effecten die we anders zouden ervaren, weg te wissen of te verminderen.
Voor een nieuw lid is het belangrijk om zich geen zorgen te maken over verontschuldiging naar de Gohonzon.
Het duidelijke feit dat je bent begonnen met chanten is op zichzelf een vorm van
sange. Voor mensen die al langer chanten, is sange eigenlijk voor ons om echt te laten zien dat de beoefening in ons leven werkt.

UKE: Ik heb mensen horen praten over 'diepe' sange. Zijn er verschillende niveaus van sange?

DT: Nee, maar we moeten nadenken over onze houding tot het chanten. We moeten geen zorgeloze houding aannemen door ons te verontschuldigen met de woorden 'O, Gohonzon, het spijt me zo', maar zonder echt te besluiten volkomen te veranderen. We zorgen ervoor dat die daimoku naar het hart van het probleem gaat door honderd procent te geven.
BC: Nichiren Daishonin leert dat we ons lot kunnen veranderen. Door sange te doen, kunnen we onze levens vormgeven. Het gaat er om het initiatief te nemen!

UKE: Dank u wel.

This page was last modified on Sunday, August 20, 2006.