De Eenheid van Zelf en Omgeving
(uit Basics of Buddhism, door Pat Allwright)
Vertaling Karen de Groot

"Er zijn geen twee landen, zuiver of onzuiver van zichzelf.
Het verschil ligt enkel in het goede of slechte van onze geest."

De destructie van onze natuurlijke omgeving is een grote zorg, sinds de vervuiling van het land, de zee en de lucht in een alarmerend tempo toeneemt. Weinig mensen zouden ontkennen dat dit veroorzaakt is door de hebzucht en het egoïsme van de mensheid. Ook sociale problemen nemen toe: dakloosheid, werkeloosheid, drugs misbruik en het ineenstorten van het gezin, om er maar een paar te noemen. Volgens het Boeddhisme weerspiegelt de omgeving de mensen die er in wonen. In zijn geschriften zegt Nichiren Daishonin dat het leven is als het lichaam en de omgeving als een schaduw. Wanneer het lichaam buigt, buigt ook de schaduw.

We kunnen deze relatie van lichaam en schaduw heel helder zien in, bijvoorbeeld, iemand die erg depressief is. Zo'n persoon zal waarschijnlijk zijn huis en zijn uiterlijk verwaarlozen. Meestal worden anderen hierdoor afgeweerd, wat het gevoel van isolatie van die persoon versterkt en dus wordt de depressie zwaarder. Aan de andere kant, iemand die geborgen en gul is, schept een warme en aantrekkelijke omgeving om zich heen. Anderen worden hiertoe aangetrokken en er door beïnvloed en maken daarmee de cirkel van warmte wijder.

Het is veel moeilijker om deze relatie in de condities van onszelf te zien. Als we, zeg maar, ongelukkig op ons werk zijn kunnen we denken dat het probleem bij het bedrijf ligt. Echter, volgens het Boeddhisme is alles, inclusief het werk, de weerspiegeling van ons innerlijk leven. Als we onszelf veranderen zullen ook onze omstandigheden onvermijdelijk veranderen. Alles wordt waargenomen door het zelf en verandert volgens de individuele waarneming. Of we ons werk leuk vinden of niet, heeft veel meer te maken met onze individuele levensstaat dan de situatie zelf.

Evenzo hoe we ons voelen over het weer heeft meer te maken met de staat van onze geest dan of de lucht nu blauw of grijs is. Natuurlijk beïnvloedt de omgeving ons ook, en de meeste mensen voelen zich beter als het een heldere, zonnige dag is. Echter, als we ons vanbinnen goed voelen, kunnen we de wind en de regen net zo goed waarderen als de zon.
Het effect van de omgeving op mensen kan men bijvoorbeeld zien in de binnensteden. Hier worden problemen, zoals geweld en vandalisme, erkend dat ze beïnvloed zijn door de stedelijke omgeving, waar mensen leven in dichtbevolkte gebieden. Het effect dat mensen hebben op hun omgeving wordt aangetoond door problemen als vervuiling. Echter, alweer zien de meeste onder ons dat vervuiling veroorzaakt is door iemand anders. De meeste mensen zijn zelfs van mening dat het aan de regering, of grote bedrijven is om de problemen op te lossen, niet alleen van vervuiling maar van alle ziektes van de samenleving. Dit is niet zozeer omdat we er niets om geven, maar omdat we ons vaak machteloos voelen om onze omgeving te veranderen. Omdat we het zien zoals we het zien, door anderen gecreëerd.

Het principe van eenheid van zelf en omgeving (esho funi) betekent dat leven (sho) en zijn omgeving (e) onafscheidelijk zijn (funi). Funi betekent 'twee maar niet twee'. Dit betekent dat, ook al nemen we dingen als gescheiden waar, er is een dimensie van ons leven die één is met het universum. Op het meest fundamentele niveau van leven is er geen scheiding tussen onszelf en de omgeving. Dit fundamentele niveau van leven kan de uiteindelijke realiteit worden genoemd, door Nichiren Daishonin omschreven als Nam-myoho-renge-kyo.

De eenheid van zelf en omgeving wordt verder verhelderd door de leer van de drie gebieden:
het gebied van het zelf, het gebied van levende wezens en het gebied van de omgeving. Dit classificeert verschillen tussen individuele levende wezens, hun sociale en natuurlijke omgeving

Het gebied van het zelf
In het gebied van het zelf bestaat elk individueel leven uit vijf bestanddelen : vorm, waarneming, begrip (gedachte), wilskracht en bewustzijn. Vorm is het fysieke aspect: mannelijk of vrouwelijk, groot of klein, zwart of wit etc. Vorm bevat ook de vijf gevoelsorganen - ogen, oren, tong, neus en huid - waardoor we de buitenwereld waarnemen. De ander vier bestanddelen zijn geestelijke aspecten van het individuele leven. Waarneming is de functie van het ontvangen van informatie via de zintuigen. Dit varieert afhankelijk van zowel de kwaliteit of de informatie die wordt ontvangen en het besef van het individu. Begrip is de functie van het analyseren van de ontvangen informatie en het vormen van een samenhangend geestelijk beeld ervan. Wilskracht is de wil om actie te ondernemen gebaseerd op deze informatie. Bewustzijn, wat oordeel en wijsheid inhoudt, is de integrerende functie die deze gedachtegangen verenigd.

DE DRIE GEBIEDEN
HET GEBIED VAN HET ZELF vorm, waarneming, begrip, wilskracht enbewustzijn
HET GEBIED VAN LEVENDE WEZENS de samenleving
HET GEBIED VAN HET LAND de natuurlijke omgeving

De vijf bestanddelen heeft iedereen gemeen, maar geen twee individuen zijn precies gelijk. Onze speciale karakteristieken en onze persoonlijkheid worden uitgedrukt via de vijf bestanddelen. Deze veranderen continu. Onze lichamen veranderen naarmate we ouder worden en de meeste cellen worden elke zeven jaar vervangen. Ook onze gedachten veranderen continu. Het gebied van het zelf is daarom een tijdelijke combinatie van de vijf bestanddelen. In zijn geschriften legt Nichiren Daishonin de verstrekkende verwikkelingen uit van het gebied van het zelf: Daarom, wanneer de vijf gevoelsorganen van de mensen in de war zijn, zullen de vier kwartdelen (van de aarde) zowel als het centrum ontsteld en geschokt zijn, en als tekenen van de daaruit volgende destructie van het land, zullen bergen ineenstorten, gras en bomen verdorren en rivieren opdrogen. 1)

Dit is een ongelooflijke bewering, zelfs tegenwoordig. Echter, we kunnen de realiteit van de destructie van de omgeving veroorzaakt door de mensheid voor onze eigen ogen zien.

Het gebied van de levende wezens
Elk individu is geboren in een sociale omgeving: het gebied van de levende wezens. Deze categorie vormt de culturele en erfelijke verschillen tussen sociale groepen. Een persoon is een product van zijn sociale omgeving en draagt evenzeer bij en wijzigt zijn culturele en familiaire groep. Het gebied van de samenleving weerspiegelt nauwkeurig het leven van de mensen die er in leven. Het gebied van de levende wezens betreft ook andere schepsels. We hebben de neiging te denken dat er één grote omgeving is waarin al het leven woont. Echter, wanneer we er nauwkeuriger naar kijken zien we dat elk levend wezen, zowel als elke sociale groep, een unieke omgeving bewoont. Bijvoorbeeld, we zien geen walvissen in bomen. Evenzo, tot nog toe leven er geen menselijke wezens op de bodem van de oceaan (als ze dat wel deden zouden ze een heel speciale omgeving moeten creëren). Er zijn in feite, binnen één voetstap, ontelbaar verschillende verblijfplaatsen bezet door insecten en micro-organismen. Elke soort bewoont de meest gepaste omgeving die voldoet aan zijn behoeften.

Het gebied van de natuurlijke omgeving
Het derde gebied, dat van het land, is waar levende wezens verblijven in hun sociale groep. Duizenden jaren lang hebben menselijke wezens hun omgeving als gescheiden en zelfs vijandig gezien. We hebben er naar gestreefd het land te domineren en uit te buiten, voor het merendeel onwetend over de delicate symbiotische relatie die we ermee hebben. Het resultaat is dat, verre van de constructie van een perfecte omgeving waar we naar streefden om te scheppen, we de woonplaats waar ons leven afhankelijk van is alleen maar hebben vernietigd

Veel mensen maken geweldig veel inspanningen om deze trend te keren en creëren een wijdverbreid bewustzijn van de problemen. Het Congres van de Verenigde Naties over Milieu en Ontwikkeling heeft opgeroepen voor aanhoudende ontwikkeling gebaseerd op harmonie tussen milieubescherming en economische ontwikkeling. Om dit te bereiken is internationale samenwerking en overeenstemming vereist. Het vraagt ook om dit te pogen op verschillende vlakken, zoals wetenschap, economie, commercie, landbouw en fabrieksarbeid.

De situatie is uiterst serieus en de inspanningen van bezorgde mensen die er actief bij zijn betrokken om te proberen het te herstellen, of dat nu wereldomvattend of plaatselijk is, is van essentieel belang. Als we echt de eenheid van zelf en omgeving begrijpen, dan kunnen we zien dat alles van elkaar en van ieder van ons afhankelijk is. Zoals verklaart is in de slogan van de VN Conferentie voor Milieuontwikkeling in 1992: "Denk wereldomvattend, handel plaatselijk".

Vanuit het Boeddhistische perspectief is de enige duurzame manier om verandering teweeg te brengen dat mensen zichzelf veranderen. Zoals het bovenaan genoemde citaat zegt, "Er zijn geen twee landen, zuiver of onzuiver van zichzelf. Het verschil ligt in het goede of het kwade van onze geest."(2) 'Kwaad' betekent egocentrisch en acties op korte termijn gebaseerd op hebzucht, arrogantie, angst en agressie.

Nichiren Daishonin leert ons dat we de Boeddha natuur bezitten, de verlichtte levensconditie van de mens en dat we daarom onze negatieve tendensen kunnen veranderen in creatieve en waardevolle tendensen. De enige meest positieve verandering die we kunnen maken voor de samenleving is om onze levens te veranderen, zodat ze niet langer worden beheerst door woede, hebzucht en angst. Wanneer we wijsheid, mildheid en eerlijkheid manifesteren, kunnen we waardevollere keuzes maken op een natuurlijk wijze. We noemen deze transformatie van het zelf 'menselijke revolutie'. Vandaar dat het voorwoord in de roman getiteld De Menselijke Revolutie zegt: Een grote revolutie van karakter in maar één individu zal helpen om een verandering te volbrengen in de bestemming van een natie en verder nog zal het veroorzaken dat het lot van de hele mensheid veranderd. (3) Het meest van alles is het een gebrek aan respect voor onszelf en onze omgeving wat de problemen veroorzaakt die we tegenwoordig onder ogen komen. Vaak kunnen we de resultaten van onze acties op lange termijn niet voorzien. Echter, als we onze beslissingen baseren op het uiterste respect voor al het leven, zullen onze acties wijzer worden. Het principe van de eenheid van zelf en omgeving verklaart dat alles onderling is verbonden. Korte termijn profijt, als het schadelijk is voor de omgeving, zal daarom op ons terugkaatsen, zowel individueel als collectief. Op dezelfde manier zullen acties, die bijdragen aan het welzijn van andere levende wezens en de omgeving, ook onze eigen levens goeddoen.

Wij zijn vrij om te kiezen welk pad we willen volgen en het vermogen om het goede pad te kiezen is aangeboren in de mens aanwezig. De vraag is hoe de potentiële wijsheid, inherent aanwezig in onze levenskracht, te ontwikkelen, zodat het werkt voor leven en creativiteit in het universum. Zelfs als een mens het vermogen bezit om lief te hebben en te vertrouwen, als de motiverende kracht binnenin hem zwak is, zal hij niet bekwaam zijn om andere mensen te beïnvloeden, laat staan het menselijk leven in zijn geheel. Aan de andere kant, als een persoon een sterke motiverende kracht heeft, maar wordt overvallen door twijfel, achterdocht en vijandschap naar anderen toe, zal hij geneigd zijn zichzelf te vernietigen en misschien de mensheid in zijn geheel. Als we ontdekt hebben hoe we onze levenskracht kunnen gebruiken voor de creatie en bevordering van leven op zowel menselijk als kosmisch niveau, en wanneer we uitgevonden hebben hoe we in ware harmonie met het universum kunnen leven, zal de filosofie van de eenheid tussen subjectief bestaan en objectieve omgeving tot de grootse, praktische filosofie van de mensheid zijn geworden. (4)

1 The Major Writings of Nichiren Daishonin, Vol.4, p. 146
2 Major Writings, Vol. 1, p. 4
3 Daisaku Ikeda, De Menselijke Revolutie, (1961) Vol. 1, p. iii.
4 Daisaku Ikeda, Life, An enigma, A Precious Jewel, p. 45

index

This page was last modified on Sunday, August 20, 2006.