Oorzaak en Gevolg
(uit Basics of Buddhism, door Pat Allwright)
Vertaling Karen de Groot

"Renge, de lotusbloem, symboliseert het wonderbaarlijke van deze Wet. Wanneer je eenmaal beseft dat je eigen leven de Mystieke Wet is, dan zie je in dat ook de levens van ieder ander dat zijn."

De toekomst is onbekend. Wat is onze lotsbestemming en wat veroorzaakt het? Sommige mensen geloven dat het lot wordt beïnvloed door de sterren, sommigen geloven dat het een kwestie van toeval is. Anderen denken dat het niet aan ons is om het lot ter discussie te stellen. Waar we ook voor mogen kiezen om in te geloven, angst wordt veroorzaakt door de onzekerheid over de toekomst.
Iedereen wil een lang, gezond en vervuld leven leiden. Het is erg moeilijk om dit te doen als we niet begrijpen hoe lotsbestemming ontstaat. Hoezeer we ook mogen proberen om onze omstandigheden te verbeteren, een onverwacht ongeluk kan ons helemaal van stuk brengen. Dit zorgt ervoor dat het voelt alsof we worden meegesleept door ons lot dat steeds verandert, als wrakgoederen (rommel) op de stromingen van de oceaan.

Het Boeddhisme verklaart lotsbestemming via het begrip van karma. Karma betekent oorspronkelijk actie. Later werd het begrepen als het lot dat men door deze acties had gecreëerd. Elke gedachte, woord en daad is een oorzaak die een gevolg schept. Op een eenvoudig niveau, als we gaan werken worden we betaald. Als we ons bewegen worden we fit. Het Boeddhisme leert ons daarom dat ons lot niet willekeurig of eigenmachtig is, noch wordt het opgelegd door bovennatuurlijke krachten. We creëren onze eigen bestemming:

Als je de oorzaken die in het verleden bestonden wilt begrijpen, kijk naar de resultaten zoals ze zich in het heden manifesteren. En als je wilt begrijpen welke resultaten zich in de toekomst zullen manifesteren, kijk naar de oorzaken die in het heden bestaan. 1

De werking van oorzaak en gevolg mag misschien niet meteen duidelijk zijn. Vaak lijkt het leven oneerlijk te zijn. Hoe is het mogelijk dat een gewetensloze en egoïstische zakenman zo rijk kan worden? Waarom krijgt een lieve vrouw die in de straat woont kanker? Waarom worden mensen in zulke verschillende omstandigheden geboren? Een kind heeft toch geen kans gehad oorzaken te leggen om geboren te worden in armoede en honger?

Het begrip van karma is gebaseerd op het begrip dat het leven eeuwig is. De omstandigheden waarin we worden geboren, worden daarom bepaald door de oorzaken die in vorige levens zijn gelegd. De wet van oorzaak en gevolg is nauwkeurig. We kunnen misschien aan de wetten van de maatschappij ontsnappen, maar er is geen ontsnapping mogelijk aan deze wet van oorzakelijk verband die onuitwisbaar in ons leven is gegroefd. Ook al is dit strikt, er kan niet van worden gezegd dat het onzuiver is. Het geeft zeker een logische verklaring voor onze verschillende omstandigheden waarin we worden geboren. Bovendien is het een optimistische leerstelling, want de macht om onze eigen bestemming te scheppen ligt in onze eigen handen.

Op waarde geschat, klinkt de wet van oorzakelijk verband misschien moralistisch, maar het is veel ingewikkelder dan een puur morele code. Wetenschap erkent natuurlijk oorzaak en gevolg. Echter, de wetenschap heeft ontdekt dat het gevolg van een oorzaak niet vooraf bepaald kan worden: het gevolg van een bepaalde oorzaak hangt af van de invloed van vele andere factoren. Op eenzelfde manier kunnen we niet zeggen dat de aardige vrouw in de straat die kanker krijgt, het gevolg is van het feit dat ze zo'n verschrikkelijk persoon is. Het kan zijn dat ze heel zorgzaam is en anderen helpt, maar dat ze ook heel veel piekert en, in haar geval, deze ongerustheid van geest en lichaam zichzelf heeft gemanifesteerd als kanker.

Ook is het onmogelijk om naar gevolgen te kijken en ze dan goed of slecht te noemen. Sommige mensen die ontdekken dat ze kanker hebben, ontwikkelen een vechtende spirit en een nieuwe waardering van het leven. Deze mensen creëren waarlijk hun eigen bestemming, door hun spirit om in het nu en voor de toekomst te leven. Dit is de spirit van het Boeddhisme van Nichiren Daishonin.
In het Westen kunnen we de indruk hebben gekregen dat karma fatalistisch is en dat het vaststaat. Echter, het omgekeerde is waar. Omdat we de volledige verantwoording voor onze eigen acties nemen, en daarom ook voor onze eigen gevolgen, zijn we in staat om grip op onze eigen bestemming te krijgen en die ten goede te veranderen.

De negen soorten van bewustzijn
Het Boeddhisme beschrijft negen lagen van bewustzijn. Deze leer helpt om te verklaren hoe karma wordt opgeslagen en hoe het kan worden veranderd. De eerste vijf soorten bewustzijn zijn de vijf zintuigen van zicht, gehoor, gevoel, smaak en reuk.

De zesde laag is de denkende geest die de informatie, die we van deze vijf zintuigen ontvangen, tot een geheel verenigt. Bijvoorbeeld, wanneer je een roos in bloei ziet en de geur ruikt, zal je zesde zintuig verenigen van wat je hebt gezien en geroken en het identificeren als een roos.
De zevende bewustzijnslaag is de laag waar we oordelen vormen over welke actie we zullen nemen. Het correspondeert met het denken en het bewuste zelf dat waarde kan onderscheiden. 'Zal ik deze roos plukken?' denk je. 'Nee, liever niet, hij staat in iemand anders zijn tuin.' Dit zevende niveau is het gebied van motivatie en voornemen, waarvan veel onbewust gebeurt.

De achtste (alaya) bewustzijnslaag is het pakhuis van ons karma. Alaya betekent letterlijk 'opeenstapeling', als in de naam Himalaya bergen, wat betekent 'opeenstapeling van sneeuw'. Al onze ervaringen worden gefilterd door de eerste zeven bewustzijnslagen en opgeslagen in het achtste, dat bestaat als een onbewust geheugen van al onze voorgaande acties en reacties. Dit beïnvloedt onze reactie op elk gegeven moment, gebaseerd op onze vroegere ervaringen, inclusief die van vorige levens.

De negen Soorten van bewustzijn:
1-5 De vijf zintuigen - ogen, oren, neus, mond, huid
6 Integratie van de zintuigen - rede en logisch denken
7 Abstracte of spirituele gedachten, zelfbewustzijn en intuïtie
8 Pakhuis van karma
9 Fundamenteel puur bewustzijn - Boeddhaschap

Je kunt misschien terugkerende patronen in je gedrag herkennen. Je kunt bijvoorbeeld ontdekken dat iemand op je werk je altijd kwaad maakt. Hoeveel je er ook over nadenkt en besluit dat je de volgende keer dat het gebeurt je er boven gaat staan, je gaat ondervinden dat je vastzit in hetzelfde gedragspatroon. Of je bemerkt, nadat je een ongelukkige relatie hebt gehad, dat wanneer je met een nieuwe partner samen bent, snel dezelfde problemen zich weer voordoen in de nieuwe relatie. Deze soorten van gedragspatronen liggen allemaal besloten in karma.
Deze gedragspatronen duren ook voort binnen familiegroepen. Mensen waarvan het karma overeenkomstig is komen bij elkaar in families. Bijvoorbeeld, onderzoek heeft uitgewezen dat kinderen die mishandeld zijn, op hun beurt, meer geneigd zijn hun kinderen te mishandelen. Op het eerste gezicht zou je denken dat een persoon, die onder mishandeling heeft geleden, de minst waarschijnlijke persoon zou zijn om anderen te mishandelen. De leer van karma verklaart waarom het zo is dat mensen zich in deze repeterende kringlopen gedragen.

De psychologie erkent het bestaan van geconditioneerde reacties, zoals die zijn opgeslagen in het achtste bewustzijn en streven ernaar mensen te helpen deze te veranderen door begrip of zelfbewustzijn. Ofschoon het zonder twijfel helpt om ons gedrag te begrijpen met onze rationele geest, ons meest diepe ingeroeste karma kan niet op deze manier worden veranderd, omdat het achtste bewustzijn dieper ligt dan de rationele geest (het zevende bewustzijn). Onze gedachten worden daarom constant beïnvloed door ons karma.

Om karma fundamenteel te kunnen veranderen moeten we voorbij gaan aan de invloed die het heeft, in het gebied van de negende bewustzijnslaag, welke puur en onbesmet is, vrij van karmische onzuiverheden. Nichiren Daishonin omschreef het negende bewustzijn als Nam-myoho-renge-kyo, de universele wet van het leven. Wanneer we Nam-myoho-renge-kyo chanten, drukken we onze Boeddha natuur uit. Als we dit meer en meer doen, worden we ons bewust van die karmische tendensen die ons beperken. Terwijl ons vertrouwen groeit, voelen we ons in staat om deze tendensen uit te dagen en kunnen we een nieuwe richting in ons leven vestigen, gebaseerd op onze Boeddha natuur die steeds meer naar boven komt.

De Boeddha ontdekte een mystieke wet die tegelijkertijd oorzaak en gevolg bevat, en hij duidde het aan als myoho-renge. De afzonderlijke wet van myoho-renge is perfect begiftigd met alle verschijnselen in het universum. Daarom, verkrijgen degenen die deze wet beoefenen tegelijkertijd de oorzaak en het gevolg van Boeddhaschap. 2

Oorzaak en gevolg zijn gelijktijdig
Nichiren Daishonin onderwees dat negatief karma in dit leven kan worden overwonnen. Daarmee wierp hij het traditionele geloof, dat dit vele levens zou vergen, omver. Hij openbaarde de gelijktijdigheid van oorzaak en gevolg zoals dat wordt uitgedrukt in renge, van Nam-myoho-renge-kyo.
Renge betekent lotusbloem. De lotusbloem brengt bloemen en zaden op dezelfde tijd voort, wat aanduidt dat het gevolg gelijktijdig is met de oorzaak. Nogmaals, dit kan moeilijk zijn om te begrijpen, omdat we gevallen zien zoals een rijke man die zo rijk werd door over andere mensen heen te lopen en dus schijnbaar aan oorzaak en gevolg lijkt te ontsnappen. Hierover zegt Nichiren Daishonin:

De reden waarom ik het op deze manier zie is, dat hel zich in het hart bevindt van een man die vanbinnen zijn vader veracht en zijn moeder veronachtzaamt, net als het lotuszaad, wat tegelijkertijd bloemen en fruit bevat. Op dezelfde manier verblijft de Boeddha in onze harten. 3

Waar geluk hangt af van wat er in ons hart leeft. Hoeveel we materieel ook mogen winnen uit het manipuleren van anderen, als we hen haten of oneerbiedig tegen hen zijn, dan lijden we op dat moment, zowel als dat we oorzaken leggen om te lijden in de toekomst.

De Boeddhistische theorie verklaart dat er wezenlijk twee gevolgen zijn, een die onzichtbaar is en een die zichtbaar is. Het zichtbare gevolg, manifest gevolg genoemd, kan een tijd duren voordat het tevoorschijn komt. Echter, het onzichtbare, of latente gevolg, wordt meteen gevoeld. Dus in het geval van de rijke man die anderen misbruikt, kost het tijd voordat het manifeste gevolg tevoorschijn komt. Hij zou, bijvoorbeeld, geboren kunnen worden in een arme familie in zijn volgend leven. Maar het innerlijke gevolg is onmiddellijk: vanbinnen lijdt hij diep.
Net als dat er twee gevolgen zijn, zijn er ook twee oorzaken. De ene is innerlijk en komt vanuit ons karma naar boven; de andere komt van buiten af. Externe oorzaken zijn dagelijkse gebeurtenissen waar ieder van ons verschillend op reageert, afhankelijk van onze eigen innerlijke oorzaak, die ligt opgeslagen in ons karma. Bijvoorbeeld, een kwaad persoon zal altijd de neiging hebben om gehaast en geïrriteerd te reageren. Echter, als we onszelf op onze Boeddha staat baseren, het negende bewustzijn, worden onze reacties niet bepaald door ons karma en kunnen we onszelf vrij maken van onze gewoontes en vroegere omstandigheden. Josei Toda, de tweede president van de Soka Gakkai zei:

Wij gewone stervelingen hebben een hoogste wet nodig die ons in staat stelt om de schil van de meer directe oorzaken en gevolgen te doorbreken en de Boeddha natuur die binnen ons aanwezig is te openen. Het is Nichiren Daishonin die, in antwoord op deze behoefte, de wet vestigde waarmee we, terwijl we ons dagelijks leven leiden, de lotsbestemming die heeft voortgeduurd vanuit ons vroegere bestaan kunnen vernietigen en opnieuw ten goede kunnen opbouwen… Jezelf toewijden aan de Gohonzon en het chanten van Nam-myoho-renge-kyo is de weg om je bestemming ten goede te veranderen. Alle oorzaken en gevolgen er tussenin verdwijnen en de gewone sterveling sinds de tijd zonder begin zal tevoorschijn komen. 4

De implicatie van de leer van karma is dat we niemand anders de schuld kunnen geven van ons lijden. Natuurlijk betekent dit niet dat anderen niet verantwoordelijk zijn; zij zullen de beloningen oogsten van hun eigen acties. Het belangrijke punt is dat ons lijden van binnenin onszelf komt, niet van buitenaf. Alweer kan dit heel strikt lijken, maar in feite is het bijzonder bevrijdend. Uiteindelijk kunnen we andere mensen niet veranderen. Of liever, de enige manier waarop we mensen kunnen veranderen is om de manier waarop we betrekking met hun hebben te veranderen, door ten eerste onszelf te veranderen. Als we onze Boeddha natuur openen door het chanten van Nam-myoho-renge-kyo, reageren we anders op anderen, gebaseerd op wijsheid en compassie veeleer dan kwaadheid en hebzucht. Om deze reden reageren mensen anders op ons.

Wanneer we het Boeddhisme van Nichiren Daishonin beoefenen hoeven we niet door allerlei fases heen te gaan. We kunnen Boeddhaschap meteen ervaren vanwege de gelijktijdigheid van oorzaak en gevolg, uitgedrukt in renge van Nam-myoho-renge-kyo. Hoewel, zoals hierboven uitgelegd, kan het enige tijd duren voordat het externe gevolg tevoorschijn komt - bijvoorbeeld om armoede of ziekte te overwinnen - toch kunnen we meteen de grootste vreugde ervaren. Dit soort vreugde is op een diepgaande wijze anders dan de bevrediging van fysieke verlangens; het is de vreugde van vrijheid. In dezelfde tijd kunnen we er ook zeker van zijn dat fysieke en materiele omstandigheden zullen verbeteren.
Dit betekent niet dat wanneer we beoefenen we de gevolgen van ons karma ontwijken. In feite zullen we ondervinden dat deze verborgen dingen, die veroorzaken dat we lijden, naar de oppervlakte komen. Dit betekent dat we ze aan het veranderen zijn. Ze komen naar boven omdat we het negende bewustzijn aanboren, voorbij het pakhuis van karma. De ongerechtigheden moeten naar boven komen om gezuiverd te kunnen worden, net als in het proces van het smeden van ijzer. Dit kan soms nogal verwarrend zijn en soms erg moeilijk. Er is echter niet zoiets als karma dat niet overwonnen kan worden.

In moeilijke tijden, wanneer we worstelen met de gevolgen van ons karma, is het belangrijk om te onthouden dat de oorzaken die we in het verleden hebben gemaakt niet belangrijk zijn. Veeleer, wat we nu doen is de best mogelijke oorzaken voor de toekomst creëren. De beoefening van het Boeddhisme van Nichiren Daishonin maakt ons veel sterker en beter in staat om met moeilijkheden om te gaan. Bovendien voelen we zowel vreugde als dankbaarheid omdat we in staat zijn om fundamenteel in ons leven een ommekeer teweeg te brengen.

Karma is geen zaak van jezelf alleen. Net als individueel karma delen we ook karma met onze familie. Evenzo delen we dit met onze omgeving en de maatschappij in zijn geheel. Er zijn vele pogingen gedaan om de maatschappij te verbeteren door verschillende revoluties: de industriële revolutie, de klasse revolutie enz. Echter, tenzij we een manier hebben om een revolutie in ons eigen leven te volbrengen, kunnen we er niet op hopen om het tot een duurzame vrede en een constructieve maatschappij te brengen. Tenzij we bijvoorbeeld onze eigen kwaadheid kunnen overwinnen, hoe kunnen we er dan op hopen om oorlog te stoppen? Door ons eigen karma te overwinnen, starten we daarom een kettingreactie om het karma van onze familie, van de gemeenschap en van de wereld te veranderen.

Wij, levende wezens, hebben gewoond in de zee van lijden van geboorte en dood sinds tijd zonder begin. Maar nu dat we volgelingen zijn geworden van de Lotus Soetra, zullen we zonder twijfel de Boeddha's entiteit verkrijgen, die onverwoestbaar is als een diamant, terwijl we beseffen dat ons lichaam en onze geest die heeft bestaan sinds het verleden zonder begin, inherent zijn begiftigd met de eeuwige onveranderlijke natuur, en zo onze mystieke realiteit met onze mystieke wijsheid doen ontwaken. 5

1 The Major Writings of Nichiren Daishonin, Vol. 2, p. 172
2 Major Writings, Vol. 7, pp. 65-6
3 Major Writings, Vol. 1, p. 271
4 Toda Josei Zenshu (The Collected Works of Josei Toda), Vol. 3, p. 394
5 Major Writings, Vol. 2, pp. 55-6

index

This page was last modified on Sunday, August 20, 2006.