Dankbaarheid (Vraag & antwoord uit: UKE juli 1995)
Barbara en Eddy Cahill en Ben Frow discussiëren met Howard Hill over dankbaarheid vanuit boeddhistisch oogpunt
Vertaling Karen de Groot

Howard: Een paar jaar geleden gaf Dr. Yamazaki (wijlen honoraire voorzitter van SGI Europa) een raadgeving waarvan ik op dat moment van dacht het nogal mystiek was. Hij zei: “Als we dankbaarheid ervaren zal het een deur naar een gebied van ons leven openen waar we voorheen nog niet van wisten dat het bestond”. Ik vroeg me af of jullie iets over deze raad zouden kunnen uitleggen en welk belang je hecht aan dankbaarheid in ons leven?

Barbara: Dankbaarheid laat inderdaad ons leven opengaan. Hoe meer we door onze beoefening Boeddhaschap ervaren hoe dankbaarder we zijn, dus daaruit moet wel volgen dat, als we dankbaarheid ervaren naarmate we beoefenen, het de deur naar Boeddhaschap in ons leven zal openen.

Eddie: Zelfs al vinden we het moeilijk om dankbaarheid te voelen over een bepaalde situatie, als we proberen om het in onze daimoku uit te drukken zal uiteindelijk onze geest volgen en opent het die deur in ons leven.
In het Westen hebben we de neiging om te denken dat het hypocriet is om actie te ondernemen tenzij we er ook oprecht zo over voelen, terwijl ze in het Oosten zeggen dat vanuit een goede gedachte de goede actie volgt. Dus zelfs al voelen we ons aanvankelijk niet oprecht, creëert het uitdrukken van dankbaarheid de oorzaak om het in ons leven te laten verschijnen.

Ben: Een ander element van dankbaarheid is herkenning: door te herkennen bijvoorbeeld, dat iemand die ons problemen bezorgde fungeert als werktuig waardoor we ons karma kunnen veranderen. Daarom zien we onszelf soms in eerste instantie met knarsende tanden dankbaarheid uitdrukken. Misschien denken we soms dat dankbaarheid iets bloemrijks is, terwijl het vaak een element van strijd met zich meebrengt.

Eddie: Dit is het boeddhistische begrip van zenchishiki ofwel ‘goede vrienden’. Het betekent dat soms onze ergste vijanden onze beste vrienden zijn omdat ze ons dwingen om iets in ons leven te veranderen. Daarom zouden we dankbaarheid jegens hen moeten uitdrukken.
Dankbaarheid is niet ‘een kinderhand is gauw gevuld’. Daar zit geen diepte in. Wat we bevorderen is dankbaarheid op een dieper niveau, waar we worstelen om te ontdekken welke betekenis verschillende problemen hebben voor de ontwikkeling van ons leven.

Ben: Door de dingen op deze manier proberen te benaderen – om obstakels te zien als een kans om je leven te veranderen – geeft het een nieuwe draai aan een leerproces.

Howard: Maar hoe kunnen we een houding van dankbaarheid ontwikkelen?

Barbara: Gewoon door jezelf te veroorloven het uit te drukken. Vaak wanneer we chanten denken we: “Ik kan deze situatie niet uitstaan” of “Waarom deed hij dat?” Maar als we gewoon onszelf toestaan om het idee van dankbaarheid te introduceren dan heeft dat onmiddellijk effect. Daar chanten we voor – om onze geest te veranderen, weg van een veroordelende en lasterende geest.
Dus dankbaarheid is een van de dingen die we kunnen proberen te voelen. Het gewoon betuigen: “Ik ben dankbaar dat ik jou heb, gohonzon”: of “Ik ben dankbaar dat ik leef”: of misschien wil je alleen maar zeggen: “Ik ben dankbaar”, zonder het ergens aan op te hangen.

Eddie: Dankbaarheid geeft kracht aan ons leven. Wat is het tegenovergestelde van dankbaarheid – beklag? Wrok? Beeld je jouw leven in vol wrok en beklag. Stel je dan een leven voor van dankbaarheid.

Ben: Het is heel moeilijk om dankbaarheid te ervaren wanneer je, bijvoorbeeld, omgeven bent door mensen die het beter in het leven schijnen te doen dan jij – ze zijn misschien rijk en succesvol, weet je wel. Het is zo gemakkelijk om in de valstrik van jaloezie verzeild te raken en dan is het heel moeilijk om enige dankbaarheid te voelen.

Barbara: Dat is precies het moment om het uit te drukken, want het is een valkuil om het leven alleen maar vanuit zo’n materieel oogpunt te zien. Wat we zouden moeten erkennen is dat het materiële aspect alleen ons niet gelukkig maakt.
Wat ons gelukkig maakt is hoe we ons leven benaderen. Misschien heeft een persoon helemaal niks maar hij zou dankbaar kunnen zijn voor het feit dat hij een vloer heeft om op te slapen, of alleen maar omdat de zon schijnt. Hij zou dat gewoon spontaan kunnen voelen en dat is geluk.
Waar we naar toe willen is hoe we geluk in ons leven kunnen creëren. Als we onszelf zien als iemand die niks heeft – nou ja, dankbaarheid is iets dat we zouden kunnen hebben. Iedereen heeft die mogelijkheid.

Howard: Ik herinner me een ervaring die dat ondersteunt. Enige jaren geleden was ik op reis met wijlen algemeen directeur van SGI-UK, Dick Causton, om leden in de regio te bezoeken. De gasten gaven ons iets te eten tijdens lunchtijd; niks bijzonders – boterhammen met goedkope kaas en augurken. Ik had echter honger en was druk bezig mijn mond te vullen met dit nogal doorsnee voedsel. Vervolgens was ik verrast om te zien dat Dick echt van zijn maaltijd genoot. “Ik heb in geen tijden meer kaas en augurken gegeten”, zei hij enthousiast. “Kan ik nog iets meer krijgen?” Dick en ik aten beiden hetzelfde eten maar onze reacties waren volledig tegengesteld. Het verschil was dat Dick met dankbaarheid at en er veel meer aan had als ik.

Toen besefte ik dat dankbaarheid in zekere zin ons vermogen is om het leven en al zijn schatten te kunnen proeven. Zelfs al hebben we alle rijkdom van de wereld, het heeft weinig waarde als we er niet dankbaar voor zijn. Op dezelfde manier kan een eenvoudige maaltijd een feestmaal worden als we het ten volle waarderen.
Ik besloot toen dat ik ging proberen mijn leven te openen voor dankbaarheid, zodat ik het volle potentieel zou kunnen proeven, niet alleen van het eten maar van het leven zelf.

Eddie: Dankbaarheid is echter voor sommige mensen een volledig vreemd begrip. Om dat begrip in iemands leven te planten zodat hij of zij dankbaarheid kan gaan voelen, in plaats van door blijven gaan met klagen en stilstaan bij problemen, is voor zo’n persoon geheel iets nieuws. Als iemand jou aanraadt om dankbaarheid in je leven te ontwikkelen dan denk ik dat je dat zeer serieus in overweging zou moeten nemen, omdat ze misschien hebben gezien dat je leven vol zit van beklag en laster.

Barbara: Ik denk dat vele religies de mensen vertellen dat ze dankbaarheid moeten voelen. En vaak weten mensen dat ze het zouden moeten voelen maar ze hebben geen manier om het te laten gebeuren. Daarom is onze beoefening van wezenlijk belang is. Het helpt ons om te veranderen – als we gewoon beginnen om het idee van dankbaarheid in onze gedachten naar voren te brengen.

Ben: Bewust moeite doen om dankbaarheid uit te drukken verandert uiteindelijk onze houding naar het leven toe; we benaderen het op een andere, positievere manier.

Howard: Denk je dat het een strijd is om dankbaarheid te voelen?

Barbara: Aanvankelijk wel ja, maar vervolgens denk ik dat het op een natuurlijkere manier gaat komen. Ik denk wel dat we ons krachtig moeten inspannen in onze beoefening. Daar is de beoefening voor – om onze geest te veranderen, onze aanpak van het leven te veranderen.

Ben: Je moet in staat zijn om met een wijdere blik te kijken in plaats van je alleen te concentreren op de kleine bijzonderheden van de dagelijkse problemen. Als je kunt begrijpen dat het Boeddhisme gaat over het veranderen van je karma dan kun je beginnen met je dankbaar te voelen, omdat je op een bredere schaal naar je leven gaat kijken.

Barbara: Daar ben ik het mee eens. In plaats van ons te concentreren op de nauwe focus van voorspoed en problemen, zouden we moeten proberen om de hele wijde focus van kosen rufu te zien – die gaat over het veranderen van de wereld – en ook de innerlijke focus van ons leven, onze ‘menselijke revolutie’. Als we dit doen is het veel waarschijnlijker dat we dankbaarheid ervaren omdat we in staat zullen zijn om de betekenis van verschillende voorvallen in ons leven te zien.

Howard: Dank je wel.

Howard: Een paar jaar geleden gaf Dr. Yamazaki (wijlen honoraire voorzitter van SGI Europa) een – waar ik op dat moment van dacht – nogal mystieke raadgeving. Hij zei: “Als we dankbaarheid ervaren zal het een deur naar een gebied van ons leven openen waar we voorheen nog niet van wisten dat het bestond”. Ik vroeg me af of jullie iets over deze raad zouden kunnen uitleggen en wat je van dankbaarheid in ons leven van belang vindt?

Barbara: Dankbaarheid laat inderdaad ons leven opengaan. Hoe meer we door onze beoefening Boeddhaschap ervaren hoe dankbaarder we zijn, dus daaruit moet wel volgen dat, als we dankbaarheid ervaren al naargelang we beoefenen, het de deur naar Boeddhaschap in ons leven opent.

Eddie: Zelfs al vinden we het moeilijk om dankbaarheid te voelen over een bepaalde situatie, als we proberen om het in onze daimoku uit te drukken zal uiteindelijk onze geest volgen en opent het die deur in ons leven. In het Westen hebben we de neiging om te denken dat het hypocriet is om actie te nemen tenzij we er ook oprecht zo over voelen, terwijl ze in het Oosten zeggen dat vanuit een goede gedachte de goede actie volgt. Dus zelfs al voelen we oorspronkelijk niet oprecht, creëert het uitdrukken van dankbaarheid de oorzaak om het in ons leven te laten verschijnen.

Ben: Een ander element van dankbaarheid is herkenning: door te herkennen misschien, dat iemand die ons problemen bezorgde als werktuig fungeert waardoor we ons karma kunnen veranderen. Daarom zien we onszelf soms in eerste instantie met knarsende tanden dankbaarheid uitdrukken. Misschien denken we soms dat dankbaarheid iets bloemrijks is, terwijl het vaak een element van strijd met zich meebrengt.

Eddie: Dit is het boeddhistische begrip van zenchishiki ofwel ‘goede vrienden’. Het betekent dat soms onze ergste vijanden onze beste vrienden zijn omdat ze ons dwingen om iets in ons leven te veranderen. Daarom zouden we hen dankbaarheid moeten zijn.
Dankbaarheid is niet ‘dankbaar zijn voor kleine weldaden’. Daar zit geen diepte in. Wat we bevorderen is dankbaarheid op een dieper niveau, waar we worstelen om te ontdekken welke betekenis verschillende problemen hebben voor de ontwikkeling van ons leven.

Ben: Door de dingen op deze manier te benaderen – om obstakels te zien als een kans om je leven te veranderen – geeft een nieuwe draai aan het leerproces.

Howard: Maar hoe kunnen we een houding van dankbaarheid ontwikkelen?

Barbara: Gewoon door jezelf toe te staan om het uit te drukken. Vaak wanneer we chanten denken we: “Ik kan deze situatie niet uitstaan” of “Waarom deed hij dat?” Maar als we gewoon onszelf toestaan om het idee van dankbaarheid te introduceren dan heeft dat onmiddellijk effect. Daar chanten we voor – om onze geest te veranderen, weg van een veroordelende en lasterende geest. Dus dankbaarheid is een van de dingen die we kunnen proberen te voelen. Het gewoon uitdrukken: “Ik ben dankbaar dat ik jou heb, gohonzon”: of “Ik ben dankbaar dat ik leef”: of misschien wil je alleen maar zeggen: “Ik ben dankbaar”, zonder het ergens aan op te hangen.

Eddie: Dankbaarheid geeft kracht aan ons leven. Wat is het tegenovergestelde van dankbaarheid – beklag? Wrok? Beeld je jouw leven in vol wrok en beklag. Stel je dan een leven voor van dankbaarheid.

Ben: Het is heel moeilijk om dankbaarheid te ervaren wanneer je, bijvoorbeeld, omgeven bent door mensen die het beter in het leven schijnen te doen dan jij – ze zouden rijk en succesvol kunnen zijn, weet je wel. Het is zo gemakkelijk om in de kuil van jaloezie te vallen en dan is het heel moeilijk om enige dankbaarheid te voelen.

Barbara: Dat is precies wanneer we het zouden moeten uitdrukken, want het is een valkuil om het leven alleen maar uit een materieel oogpunt te zien. Wat we zouden moeten erkennen is dat het materiële aspect alleen ons niet gelukkig maakt.
Wat ons gelukkig maakt is onze benadering naar het leven toe. Misschien heeft een persoon helemaal niks maar zou dankbaar kunnen zijn voor het feit dat hij een vloer heeft om op te slapen, of alleen maar omdat de zon schijnt. Hij zou dat spontaan kunnen voelen en dat is geluk.
Waar we naar toe willen is hoe we geluk in ons leven kunnen creëren. Als we naar onszelf kijken als dat we niks hebben – nou ja, dankbaarheid is iets dat we zouden kunnen hebben. Iedereen heeft die mogelijkheid.

Howard: Ik herinner me een ervaring die dat ondersteunt. Enige jaren geleden was ik op reis met wijlen algemeen directeur van SGI-UK, Dick Causton, om leden in de regio te bezoeken. De gasten gaven ons iets te eten tijdens lunchtijd; niks bijzonders – boterhammen met goedkope kaas en augurken. Ik had echter honger en was druk bezig mijn mond te vullen met dit nogal gewone voedsel. Vervolgens was ik verrast om te zien dat Dick echt van zijn maaltijd genoot. “Ik heb in geen tijden meer kaas en augurken gegeten”, zei hij enthousiast. “Kan ik nog iets meer krijgen?” Dick en ik aten beiden hetzelfde eten maar onze reacties waren volledig tegengesteld. Het verschil was dat Dick met dankbaarheid at en er veel meer aan had als ik.

Toen besefte ik dat dankbaarheid in zekere zin ons vermogen is om het leven en al zijn schatten te proeven. Zelfs al hebben we alle rijkdom van de wereld, het heeft weinig waarde als we er niet dankbaar voor zijn. Op dezelfde manier kan een eenvoudige maaltijd een feestmaal worden als we het geheel en al waarderen.
Ik besloot toen dat ik ging proberen mijn leven te openen voor dankbaarheid, zodat ik het volle potentieel zou kunnen proeven, niet alleen van het eten maar van het leven zelf.

Eddie: Dankbaarheid is echter voor sommige mensen een volledig vreemd begrip. Om dat begrip in iemands leven te planten zodat hij of zij dankbaarheid kan gaan voelen, liever dan blijven doorgaan met klagen en stilstaan bij problemen, is voor zo’n persoon geheel iets nieuws. Als iemand aan je voorstelt om dankbaarheid in je leven te ontwikkelen dan denk ik dat je dat zeer serieus in overweging zou moeten nemen, omdat ze misschien hebben gezien dat je leven vol zit van beklag en laster.

Barbara: Ik denk dat vele religies aan mensen vertellen om dankbaarheid te voelen. En vaak weten mensen dat ze het zouden moeten voelen maar ze hebben geen manier om het te laten gebeuren. Dat is waarom onze beoefening zo essentieel is. Het helpt ons om te veranderen – als we precies met het idee van dankbaarheid in onze gedachten beginnen.

Ben: Bewust moeite doen om dankbaarheid uit te drukken verandert uiteindelijk onze houding naar het leven toe; we benaderen het op een andere, positievere manier.

Howard: Denk je dat het een strijd is om dankbaarheid te voelen?

Barbara: In het begin wel ja, maar vervolgens denk ik dat het op een natuurlijkere manier gaat komen. Ik denk wel dat we in onze beoefening een inspanning moeten leveren. Daar is de beoefening voor – om onze geest te veranderen, onze aanpak van het leven te veranderen.

Ben: Liever moet je in staat zijn om met een wijdere blik te kijken dan je alleen te concentreren op de kleine bijzonderheden van de dagelijkse problemen. Als je kunt begrijpen dat het Boeddhisme gaat over het veranderen van je karma dan kun je beginnen met je dankbaar te voelen, omdat je op een bredere schaal naar je leven gaat kijken.

Barbara: Daar ben ik het mee eens. In plaats van ons te concentreren op de nauwe focus van voorspoed en problemen, zouden we moeten proberen om de hele wijde focus van kosen rufu te zien – die gaat over het veranderen van de wereld – en ook de innerlijke focus van ons leven, onze ‘menselijke revolutie’. Als we dit doen is het waarschijnlijker dat we dankbaarheid ervaren omdat we in staat zullen zijn om de betekenis van verschillende voorvallen in ons leven te zien.

Howard: Dank je wel.

index

This page was last modified on Sunday, August 20, 2006.